Najszybszy pociąg w Polsce – prędkość, trasy, ciekawostki

Najszybszym pociągiem w Polsce jest Pendolino (ED250), które w regularnej eksploatacji osiąga prędkość 250 km/h. Podczas testów na Centralnej Magistrali Kolejowej rozpędziło się nawet do 293 km/h. W codziennym ruchu jego prędkość waha się jednak od 160 do 200 km/h, głównie ze względu na ograniczenia infrastrukturalne. Więcej na ten temat przeczytasz w naszym artykule.

Jaką prędkość osiąga Pendolino?

ED250, należący do kategorii Express InterCity Premium, to bezsprzecznie najszybszy skład pasażerski w kraju. Oficjalna, dopuszczona do ruchu prędkość maksymalna wynosi 250 km/h. Wartość ta została potwierdzona podczas jazd testowych i stanowi górną granicę możliwości technicznych pojazdu w normalnej służbie.

W praktyce na większości obsługiwanych tras pociąg porusza się z prędkością od 160 do 200 km/h. Osiągnięcie 250 km/h jest obecnie możliwe tylko na wybranych, zmodernizowanych fragmentach szlaków, w tym na części trasy prowadzącej z Warszawy do Gdańska. Największy wpływ na realne parametry jazdy mają stan torowisk, geometria linii oraz systemy sterowania ruchem.

Rekordowy przejazd w 2013 roku

Historia polskiej kolei zapamiętała 24 listopada 2013 roku. Właśnie wtedy, podczas prób na Centralnej Magistrali Kolejowej, skład ED250-001 rozpędził się do 293 km/h. Próba odbyła się na odcinku pomiędzy Górą Włodowską a Psarami i ustanowiła niepobity dotąd rekord prędkości pojazdu szynowego w Europie Środkowo-Wschodniej.

Testy homologacyjne Pendolino wykazały, że technicznie jest ono zdolne do jazdy z prędkościami znacznie przekraczającymi 250 km/h, jednak kluczową barierą pozostaje infrastruktura torowa.

Dlaczego Pendolino nie zawsze jedzie 250 km/h?

Różnica między prędkością konstrukcyjną a codzienną eksploatacją wynika z kilku twardych ograniczeń. Na pierwszy plan wysuwa się stan polskiej sieci kolejowej. Choć przeszła ona wieloletnie modernizacje, wiele odcinków nie jest jeszcze przystosowanych do wyższych prędkości. Dotyczy to nie tylko samych szyn, ale i sieci trakcyjnej oraz geometrii łuków.

Kolejnym elementem jest wdrażany etapami system ETCS poziomu 2. To europejski standard sterowania, który stanowi warunek bezpiecznego podniesienia limitów prędkości powyżej 200 km/h. Tam, gdzie nie został on jeszcze w pełni uruchomiony, pociąg automatycznie musi zwolnić.

System ETCS poziomu 2

ETCS poziomu 2 to zaawansowany system cyfrowej kontroli jazdy. Pozwala on na ciągłe monitorowanie położenia składu i przekazywanie maszyniście zezwoleń na jazdę drogą radiową (GSM-R). Bez jego pełnej implementacji na danym szlaku, polskie przepisy zabraniają rozkładowej jazdy z prędkością 250 km/h. Wdrożenie systemu jest złożone technicznie i uzależnione od harmonogramu modernizacji linii przez PKP PLK.

Mieszany ruch i koszty energii

Polska sieć magistralna łączy pociągi pasażerskie z towarowymi. Ruch mieszany na tych samych torach wymusza na szybszych składach dostosowanie tempa do wolniejszych jednostek. Nawet na odcinkach technicznie przygotowanych do 200 km/h, Pendolino musi redukować prędkość, gdy przed nim porusza się inny pociąg. Dochodzi do tego rachunek ekonomiczny – jazda z wyższą prędkością wiąże się ze znacznym wzrostem zużycia energii elektrycznej i szybszym eksploatowaniem podzespołów taboru.

Na jakich trasach kursuje Pendolino?

Sieć połączeń ED250 obejmuje głównie relacje z Warszawy do największych miast kraju. Podróżni mogą skorzystać z tej kategorii pociągu na trasach łączących stolicę z Gdynią, Krakowem, Wrocławiem, Katowicami i Poznaniem. W rozkładzie jazdy znajdują się również wydłużone relacje, sięgające Bielska-Białej, Gliwic, Rzeszowa, a sezonowo nawet Jeleniej Góry i Kołobrzegu.

Orientacyjne czasy przejazdu na głównych trasach przedstawiają się następująco:

• Warszawa – Gdańsk: około 2 godziny 28 minut,
• Warszawa – Gdynia: blisko 2 godziny 45 minut,
• Warszawa – Kraków: średnio 2 godziny 20 minut,
• Warszawa – Katowice: około 2 godziny 30 minut.

Nowe połączenie ze Szczecina

Od 15 grudnia 2024 roku Pendolino rozpoczęło regularne kursy ze Szczecina do Warszawy Wschodniej. Trasa o długości 522 kilometrów pokonywana jest w czasie 4 godzin i 26 minut. Oznaczało to wyraźne skrócenie dotychczasowej podróży, która często trwała powyżej 5 godzin i mogła wymagać przesiadek. Skład oferuje 402 miejsca siedzące – 45 w klasie pierwszej oraz 357 w klasie drugiej.

Szczegółowa marszruta nowego połączenia objęła stacje:

• Szczecin Główny,
• Szczecin Dąbie,
• Stargard,
• Krzyż,
• Poznań Główny,
• Warszawa Zachodnia,
• Warszawa Centralna,
• Warszawa Wschodnia.

Jakie są rekordy prędkości w historii polskiej kolei?

Pendolino nie jest jedynym pojazdem, który na polskich torach osiągał imponujące parametry. Historia testów prędkościowych sięga lat 60. XX wieku i obejmuje zarówno lokomotywy, jak i elektryczne zespoły trakcyjne. Poniżej zestawiono najważniejsze zarejestrowane wyniki.

Polskie konstrukcje i ich wyniki

W zestawieniu widać wyraźny postęp technologiczny w kraju. Jeszcze w lutym 2013 roku zespół trakcyjny 31WE Impuls z Newagu osiągnął 211,6 km/h. Dwa lata później udoskonalona jednostka 45WE przyspieszyła do 225,2 km/h. Przełom przyniósł rok 2023, kiedy to wielosystemowa lokomotywa Griffin (E4MSUa) rozpędziła się do 240 km/h, ustanawiając aktualny rekord dla pojazdu w całości zaprojektowanego i zbudowanego w Polsce.

Rekord Griffina wynoszący 240 km/h pokazuje, że polski przemysł taborowy jest w stanie dostarczać pojazdy zdolne do ruchu z bardzo dużymi prędkościami, co ma znaczenie w kontekście planowanych linii KDP.

Jak kupić bilet na najszybszy pociąg?

Podróż Pendolino wiąże się z obowiązkową rezerwacją miejsca. Bilety na Express InterCity Premium dostępne są z wyprzedzeniem do 30 dni przed planowanym odjazdem. Zakupu można dokonać przez internetowe platformy sprzedażowe, w kasach dworcowych i automatach biletowych. Po sfinalizowaniu transakcji bilet przesyłany jest w formie elektronicznej na podany adres e-mail oraz w wiadomości SMS.

Przy wyborze oferty warto zwrócić uwagę na zróżnicowane warunki taryfowe, które określają możliwość zwrotu lub wymiany biletu. Cena końcowa podawana jest zawsze przed potwierdzeniem płatności, co pozwala uniknąć nieprzewidzianych dodatkowych kosztów. Wszelkie operacje finansowe realizowane są w złotówkach.