Kamery na przejazdach kolejowych – lista lokalizacji i zasady działania

W 2026 roku sieć kamer na przejazdach kolejowo-drogowych łączy systemy monitoringu zarządcy infrastruktury oraz automatyczne urządzenia rejestrujące wykroczenia. System RedLight, obsługiwany przez Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym (CANARD), wychwytuje kierowców ignorujących czerwone światło, a konsekwencją jest mandat w wysokości 2000 zł i 15 punktów karnych. W artykule znajdziesz komplet informacji o lokalizacjach i zasadach działania tych urządzeń.

Systemy monitoringu na przejazdach – od obserwacji do automatycznego karania

Bezpieczeństwo na styku dróg kołowych i torów kolejowych opiera się na dwóch filarach technologicznych. Z jednej strony funkcjonuje rozbudowany monitoring wizyjny zarządcy infrastruktury, z drugiej – sieć rejestratorów wykroczeń Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego. Oba rozwiązania znacząco różnią się trybem pracy i odmiennym przeznaczeniem, choć wspólnie budują coraz szczelniejszą barierę przed niebezpiecznymi zachowaniami użytkowników pojazdów.

PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. już w 2018 roku zarządzały systemem obserwacji obejmującym 1343 przejazdy. Monitoring pozwalał dyżurnym ruchu na bieżąco oceniać sytuację i podejmować interwencje, a zgromadzone nagrania służyły również jako materiał dowodowy. Tylko w tamtym okresie do policji trafiło 1211 wniosków o ukaranie nieostrożnych kierowców, co pokazuje skalę problemu.

Równolegle rozwijano automatyczny nadzór nad ruchem drogowym. Choć początkowo rejestratory przejazdu na czerwonym świetle kojarzono głównie ze skrzyżowaniami ulic, stosunkowo szybko pojawiły się także na wybranych przejazdach kolejowych. W tym wypadku urządzenia nie tylko obserwują, lecz także samodzielnie identyfikują pojazd i dokumentują twarz osoby za kierownicą, aby materiał stanowił podstawę do nałożenia kary administracyjnej. Obecnie całą siecią zarządza Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym.

Monitoring wizyjny zarządcy infrastruktury

Zestawy kamer obserwacyjnych zamontowane przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. funkcjonują na blisko 1800 przejazdach. Ich podstawowym zadaniem jest ułatwienie oceny sytuacji przez pracowników kolei w czasie rzeczywistym. Jeśli dyżurny zauważy niebezpieczne zdarzenie – na przykład unieruchomiony pojazd pomiędzy rogatkami – może wydać polecenie wstrzymania ruchu pociągów na danym odcinku linii.

Archiwalne nagrania wykorzystywane są w postępowaniach wobec sprawców wykroczeń oraz w działaniach prewencyjnych i szkoleniowych. W ramach kampanii „Bezpieczny przejazd – Szlaban na ryzyko!” materiały filmowe prezentowano instruktorom nauki jazdy podczas 27 seminariów, dzięki czemu wiedza trafiła do ponad 2000 nauczycieli. W sieci regularnie publikowane są również animacje i filmy pokazujące realne sytuacje z przejazdów, obrazujące konsekwencje omijania rogatek czy ignorowania znaku stop.

System RedLight CANARD na kolei

Zupełnie inną kategorię stanowią rejestratory podlegające pod Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym. To wyspecjalizowane zestawy urządzeń, które działają w trybie całodobowym i nie wymagają ingerencji człowieka w momencie popełnienia wykroczenia. System uruchamia procedurę z 2-sekundowym opóźnieniem od zapalenia się czerwonego światła, co eliminuje przypadki graniczne i minimalizuje ryzyko pomyłki.

W skład typowego punktu kontrolnego na przejeździe kolejowym wchodzą co najmniej trzy rodzaje kamer: obserwacyjna, identyfikacyjna oraz dokumentacyjna. Pierwsza śledzi ruch pojazdów i stan sygnalizatora, druga odczytuje tablice rejestracyjne, a trzecia wykonuje zdjęcie kierowcy. Całość spina moduł analityczny, który dzięki zastosowaniu koprocesora Hailo-8 prowadzi zaawansowane obliczenia w czasie rzeczywistym. Zarejestrowane dane są szyfrowane i przekazywane do Centralnego Systemu Przetwarzania, gdzie na ich podstawie identyfikowany jest właściciel pojazdu w oparciu o Centralną Ewidencję Pojazdów.

Jak działa system rejestracji wykroczeń na przejazdach?

Zasada działania urządzeń typu RedLight przypomina schemat znany z monitoringu skrzyżowań, jednak dostosowano go do specyfiki torowiska. Kamery stale analizują sygnał świetlny wyświetlany przez sygnalizator. W chwili, gdy zmienia się on na czerwony migający lub stały, system wyznacza wirtualną linię detekcji, której przekroczenie przez pojazd uruchamia sekwencję rejestracji.

Co istotne, kara grozi nie tylko za wjazd przy zapalonym świetle czerwonym, ale również za ruszanie zanim szlaban całkowicie się uniesie. W obu przypadkach na sygnalizatorze wyświetlany jest sygnał ostrzegawczy, a więc system pozostaje w trybie aktywnym. W praktyce oznacza to, że także kierowca, który próbuje przejechać pod podnoszącą się zaporą, zostanie sfotografowany i ukarany.

System bazuje nie tylko na kamerach – w niektórych lokalizacjach stosuje się dodatkowo pętle indukcyjne zatopione w asfalcie. Podczas najechania na nie uruchamiana jest kamera, a moduł analityczny weryfikuje, czy pojazd jedynie nieznacznie przekroczył linię zatrzymania, czy też kontynuował jazdę przez cały przejazd mimo czerwonego światła.

Aktualne i planowane lokalizacje kamer

Mapa rozmieszczenia urządzeń rejestrujących przejazd na czerwonym świetle zmienia się dynamicznie. Na koniec 2024 roku działało 5 punktów kontrolnych na przejazdach kolejowych, a plany rozbudowy przewidują instalację kolejnych urządzeń do połowy 2026 roku. Najwięcej wykroczeń odnotowują systemy w dużych aglomeracjach oraz na ruchliwych trasach krajowych.

W 2024 roku cztery działające wówczas urządzenia zarejestrowały łącznie 12,3 tysiąca naruszeń. Dla porównania – cała sieć rejestratorów na skrzyżowaniach ulic, licząca kilkadziesiąt punktów, odnotowała w tym samym okresie 60,5 tysiąca przypadków. Oznacza to, że pojedynczy przejazd kolejowy pod nadzorem generuje statystycznie więcej mandatów niż przeciętne miejskie skrzyżowanie.

Punkty działające obecnie

Stan na połowę 2026 roku obejmuje następujące przejazdy kolejowe objęte systemem RedLight CANARD: Wrocław ul. Szczecińska z wynikiem 2117 naruszeń odnotowanych w 2023 roku, Wrocław ul. Średzka, gdzie zarejestrowano aż 2909 wykroczeń, Warszawa Rembertów ul. Cyrulików oraz przejazd w Radomsku przy ul. Piłsudskiego i Chełmce w ciągu DK62. Te lokalizacje pokazują, jak zróżnicowane są miejsca, w których kierowcy najczęściej ignorują sygnalizację.

Nowe instalacje do 2026 roku

W ramach realizacji Krajowego Planu Odbudowy, Główny Inspektorat Transportu Drogowego podpisał umowę z firmą VITRONIC na dostawę i montaż kolejnych 15 systemów RedLight, z czego 5 trafi właśnie na przejazdy kolejowo-drogowe. Całkowity budżet projektu modernizacji Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym wynosi 161 244 820 PLN, a termin wykonania prac upływa z końcem sierpnia 2026 roku.

Nowe kamery zostaną zamontowane w następujących lokalizacjach:

• Barwałd Dolny w ciągu DK52 (woj. małopolskie),
• Większyce przy DK45 (woj. opolskie),
• Łąkociny na DK36 (woj. wielkopolskie),
• Piaski przy DK11 (woj. wielkopolskie),
• Wymysłowo w pasie DK15 (woj. wielkopolskie).

Równolegle infrastruktura obserwacyjna PKP Polskich Linii Kolejowych S.A. stale się rozbudowuje. W ostatnich latach dodatkowe kamery pojawiły się na około 400 skrzyżowaniach torowo-drogowych, a trend ten utrzymuje się także w 2026 roku, szczególnie na modernizowanych liniach łączących Poznań z Warszawą i Szczecinem oraz na trasie Działdowo – Olsztyn.

Konsekwencje finansowe i punkty karne za naruszenia

Taryfikator mandatów za wykroczenia na przejazdach kolejowych należy do najbardziej restrykcyjnych w polskim prawie drogowym. Ustawodawca uznał, że ryzyko katastrofy w ruchu lądowym jest na tyle wysokie, iż same upomnienia nie wystarczą. Stąd też wysokość grzywien i liczba punktów karnych znacznie przewyższa kary za analogiczne przewinienia na skrzyżowaniach ulicznych.

Podstawowy mandat za wjazd na przejazd przy czerwonym świetle wynosi 2000 zł i 15 punktów karnych. Dla porównania – identyczne zachowanie na skrzyżowaniu drogowym kosztuje 500 zł i również 15 punktów. W przypadku recydywy, czyli ponownego popełnienia tego samego wykroczenia w ciągu 2 lat, kara ulega podwojeniu do 4000 zł.

Poza przejazdem na czerwonym świetle, kodeks drogowy penalizuje inne niebezpieczne zachowania. Wśród nich znajdują się:

• wjeżdżanie na przejazd, gdy po drugiej stronie nie ma miejsca do kontynuowania jazdy – 2000 zł i 15 punktów,
• omijanie opuszczonych lub opuszczających się zapór – 2000 zł i 15 punktów,
• wyprzedzanie na przejeździe lub bezpośrednio przed nim – 200 zł i 15 punktów,
• omijanie pojazdu oczekującego na otwarcie ruchu – 250 zł i 5 punktów.

Gdy sprawa zostanie skierowana do sądu, a zachowanie kierowcy doprowadziło do poważnego zagrożenia bezpieczeństwa, grzywna sądowa może sięgnąć choćby 30 000 zł. W postępowaniu administracyjnym właściciel pojazdu otrzymuje wezwanie do wskazania osoby kierującej. Ma wówczas trzy wyjścia: przyjąć mandat i punkty karne, wskazać innego kierowcę albo odmówić ich wskazania. W tym ostatnim wariancie również naraża się na odrębny mandat, a cała ścieżka egzekucji jest trudna do uniknięcia dzięki precyzyjnym zdjęciom i zapisom z kamer.

Statystyki i wpływ monitoringu na bezpieczeństwo

Dane dotyczące skuteczności kamer są jednoznaczne. W lokalizacjach, gdzie zainstalowano system RedLight, liczba wykroczeń spada średnio o 35% w ciągu pierwszych dwóch lat działania. Efekt prewencyjny potęgują również kampanie społeczne takie jak „Bezpieczny przejazd – Szlaban na ryzyko!”, które w samym 2023 roku objęły 994 prelekcje i dotarły do ponad 50 tysięcy uczestników.

Mimo to ogólna liczba zdarzeń na przejazdach kolejowych wciąż pozostaje poważnym problemem. W 2023 roku Urząd Transportu Kolejowego odnotował 195 wypadków, w których zginęły 43 osoby, a 22 zostały ciężko ranne. Do tego doszło 208 kolizji i incydentów – a więc łącznie ponad 400 niebezpiecznych sytuacji. Specjaliści podkreślają, że za 99% wszystkich zdarzeń odpowiadają błędy kierowców, co uzasadnia dalsze inwestycje w automatyczny nadzór.

W styczności z torami pomocne pozostaje również rozwiązanie wprowadzone przez zarządcę infrastruktury – Żółta Naklejka PLK. Na 14 tysiącach przejazdów, na słupkach rogatek lub wewnętrznej stronie krzyża św. Andrzeja, umieszczono etykiety z indywidualnym numerem identyfikacyjnym oraz numerem alarmowym 112. W sytuacji zagrożenia życia kierowca podaje ten numer operatorowi, a ten specjalnym łączem powiadamia dyspozytorów PKP Polskich Linii Kolejowych S.A., umożliwiając wstrzymanie ruchu pociągów. Kamery i żółta naklejka tworzą więc spójny system – jeden karze za naruszenia, drugi ratuje w nagłych przypadkach.